Powered by Blogger.

Pamuk lifi




Pamuk, Malvaceae familyasının Gossypium cinsine bağlı bazı türlerden elde edilen liftir. Pamuk bitkisi lifi yanında tohumu için de yetiştirilir. Pamuk tarımının ne zaman yapılmaya başlandığı ve ne zamandan beri kullanıldığı kesin olarak bilinmemektedir. Yani pamuğun kökeni bugüne kadar tam olarak aydınlatılamamıştır. Ancak yapılan bir çok filogenetik incelemelere göre, pamuğun Hindistan’dan yayıldığı ve bundan 5000 yıl öncesine ait olduğu tahmin edilmektedir.

Olgun Bir Pamuk Lifinin Anatomik Yapısı
Tek bir hücreden meydana gelen pamuk lifi tam olarak olgunlaştığında, %18’lik NaOH ile şişirilip Kongo Kırmızısında boyanıp mikroskopta incelendiğinde dıştan içe doğru şu tabakalardan meydana geldiği görülür.

a) kütikula ve mumlu tabaka
b) primer çeper
c) sekonder çeper
d) lumen

Kütikula ve Mumlu Tabaka
Pamuk lifleri suya batırıldığında ıslanmadığı, suyun damlacıklar halinde lifin yüzeyinde toplandığı görülür. Bu durum lifin yüzeyinde suyu geçirmeyen bir tabakanın işaretidir. Bu tabakanın esas tanınması mikroskobik olarak mümkündür. Bunun için pamuk lifleri Sudan III boyar maddesi ile boyanır. Bununla lif yüzeyinde
plak ve damlacıklar halinde kırmızı renk belirir. Bu durum kütikula ve mumlu tabakanın işaretidir. Kütikula ve mumlu tabakası elimine edilmiş pamuk lifinde bu reaksiyonun görülmemesi de bahsedilen tabakanın varlığını gösterir. Çünkü Sudan III, yağ, mum ve kütinin boyarmaddesidir.

Kütikula ve mumlu tabaka bazı araştırıcılar tarafından primer çeperin bir kısmı olarak düşünülmektedir. Mum, kütin ve pektik maddeleri alınmış liflerde yukarıdaki reaksiyonun görülmemesi buna karşın primer çeperin saptanmış olması, lifin bu üst tabakasının, primer çeperin bir parçası olmadığını göstermiştir. Kütikula ve mumlu tabaka, lifin yüzey dayanıklılığında önemli rol oynar.

Primer Çeper
Kalınlığı 1 mikronun altında olan primer çeper esas hücre çeperidir. Lifin ağırlıkça %5 ini oluşturan bu çeperin esas kimyasal yapısı selülozdur. Ayrıca önemli oranda pektin ve pektik maddeler de bulunur. Primer çeper ve onun üzerinde bulunan kütikula ve mumlu tabaka birlikte incelendiğinde, bu kısmın %53’ü selüloz ve hemiselüloz, %5’i pektik maddeler, %7’si mum, %8’i kütindir, %3 kadar da kül bulunmaktadır.

Sekonder Çeper
Sekonder çeperin esası selülozdur. Bu çeperde selüloz, lameller halinde bulunur. Sekonder çeper fibrilleri primer çeperinkinden farklı olarak lif eksenine paralel ilerler. Ancak eksene göre helezonlar yapar. Bu helezonların yönüne göre, yani sağdan sola (S) veya soldan sağa (Z) oluşuna göre, sekonder tabakada üç farklı kat bulunur. Bunlar S1, S2, ve S3 katlarıdır. Bazı araştırıcılara göre, sekonder çeperin primer çeperine yakın olan kısmında “Winding” denilen geçit tabakası vardır ve bu tabakada bu fibriller S helezonu yapar. Sekonder çeperin esas katları olan S1, S2, S3 de helezonlar Z, S, Z şeklindedir . Bu helezonların lif eksenine doğru yaptığı açılar da pamuk çeşitlerine göre değişmekle beraber S1’de 25-300 , S2’de 20-300 dur iç kata
doğru daralır. Bir pamuk lifinde sekonder çeper, lif uzunluğunda boyunca aynı kalınlıkta değildir. Çünkü selülozun lif içinde depolanması lifin her tarafında eşit olmamaktadır.

Lumen
Lumen, bitkisel lif hücrelerinin protoplazmik artıklarının bulunduğu kısımdır. Lifler olgunlaştıkça, sekonder çeperin içe doğru kalınlaşmasıyla, lumen daralır. Lumenin içeriği proteinik karakterdedir dolayısı ile amino asitlerden oluşur. Lumen içeriğindeki amino asitlerin büyük bir kısmı glutamik asit, aspartik asit, valin ve
alanindir. Az miktarda serin ve arginin bulunur. Lumen içindeki protein granüler yapıdadır.

Pamuk Lifinin Kimyasal Yapısı
Pamuk liflerinin kimyasal yapısında bulunan başlıca maddeler; selüloz, glukoz, pektik maddeler, yağlı ve mumlu maddeler, proteinik maddeler, kütin (yağ ve yağ esterleri) ve inorganik maddelerdir. Bu maddelerin liflerdeki miktarı lifin olgunluk derecesine bağlıdır. O nedenle pamuk lifinin kimyasal yapısı içinde bulunan
maddelerin oranlarını kesin olarak söylemek mümkün değildir. Örneğin pamuk lifleri 20-25 günlük iken pektik maddeler olgun liflere göre 6 kat daha fazladır. Liflerin olgunlaşması ilerledikçe liflerin selüloz oranı artar.

Tabloda olgun pamuk liflerinin kimyasal yapısında bulunan maddelerin John D. Gutri’e göre, diğer Tablo da da Mary Rollins’e göre oranları ve primer çeperdeki madde oranları görülmektedir.



Kaynak: Emre Karapınar, Yüksek Lisans Tezi, İzmir, 2002
İlginizi Çekebilir :)
Örme yapıların sınıflandırılması
Örme yapılar temel olarak iki şekilde elde edilebilir: atkı...

 

TK FACEBOOK

Google+ Badge

Kategoriler

Kütüphanede Arama