Blogger tarafından desteklenmektedir.

Perakende ticaretinin geleceği dijitalleşmede



Amerika ve Avrupa ile karşılaştırıldığında online ticarette yolun başındayız. Ama konu mühim. Uzmanlar, “Perakende ticaretinin geleceği dijitalleşmede” diyor. Türkiye’de çift haneli büyümesiyle dikkat çeken e-ticaret pazarının dikkat çeken kalemlerinden biri de, hazır giyim. Peki, pazar ne gibi fırsatlar barındırıyor? E-ticaret nasıl artırılır? Trendler nasıl yakalanır? Cevapları araştırdık.

Sektördeki yeni trendlerin iş modellerini değiştirmesi ve tüketici tercihlerinin değişmesiyle birlikte, Türkiye’de e-ticaretin hacmi her geçen yıl artıyor. 2015’te yüzde 31 oranında büyüyerek 25 milyar TL olan e-ticaret hacminin 2016 sonunda 31 milyar TL seviyesine çıkması bekleniyor. Halihazırda, Türkiye’nin en büyük 100 perakende markasından 35’i henüz internet üzerinden satış gerçekleştirmiyor. İlk 10’a baktığımızda ise, söz konusu firmaların sadece yarısının e-ticaret sitesi olduğunu görüyoruz. Kayıtlı kredi kartlarının ise yüzde 60’ı henüz online işlemlerde kullanılmamış durumda. Verilere bardağın dolu tarafından baktığımızda, Türk e-ticaret pazarının dünya genelinde en büyük fırsatları barındıran pazarlardan biri durumunda olduğunu söyleyebiliriz. Yıllık 50 milyon TL’nin üzerinde e-ticaret cirosuna ulaşan 50 civarında şirket olduğu tahmin edilen Türkiye pazarında, bir alt kırılım olan 10-50 milyar TL aralığında ise yaklaşık 70-80 şirket bulunuyor. Hem bu sayılar açısından hem de derinlik anlamında Türkiye pazarının büyümeye devam etmesi bekleniyor. “Peki, bu süreçte Türkiye’de hazır giyim, ev tekstili, ayakkabı gibi alanlarda online perakendenin payı nedir, bu alanlar online perakendede büyüyor mu?” gibi soruların yanıtlarını aradık.

Sıralama nasıl?
Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD) ve Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) tarafından hazırlanan 2015 e-ticaret raporunda, çok kanallı perakendenin payı 4.8 milyar TL olarak yer alıyor. Bunun içinde giyim ve ayakkabı, yıllık yüzde 25 büyüme ile 0.8 milyar TL ciro gerçekleştirirken, teknoloji kategorisinden sonra ikinci sıradaki yerini alıyor. Ev dekorasyon kategorisindeki büyüme oranı yüzde 34 olurken, bu alanın cirosu 0.5 milyar TL’lik bir hacim oluşturuyor. TÜBİSAD verilerine göre, bu hacmin yüzde 36’sı tatil ve seyahat, yüzde 35’i fiziksel mağazası olmayıp sadece internet üzerinden satış yapan online perakende, yüzde 19’u hem internet üzerinden hem de fiziksel kanallardan satış yapan çok kanallı perakende ve yüzde 10’u online yasal bahis kategorilerinde gerçekleşti. En yüksek büyüme oranına erişenler, işlem hacmi 2.7 milyar TL’den 3.8 milyar TL’ye çıkarak yüzde 40 artan sahibinden.com ve gittigidiyor.com. 2014 yılında en düşük büyüme oranına (yüzde 10) sahip olan online özel alışveriş (üyelik modelli fırsat siteleri) kategorisinde ise, 2015’te yüzde 27’lik büyüme gözlendi. Bu sitelerin pazar büyüklüğü 1.8 milyar TL’ye çıktı. Türkiye’de e-ticaret pazarı kapsamında değerlendirilen ve sayısı altı olan online yasal bahis sitelerinin toplam büyüklüğü ise, yüzde 22 artışla 2.1 milyar TL’den 2.5 milyar TL’ye ulaştı.

Gelişmiş ülkelerin gerisinde
Perakende içerisinde e-perakendenin yaklaşık yüzde 2’lik bir hacim kapladığına dikkat çeken dijital ajans Positive A Digital Approach’un kurucu ortağı Caner Istı, “Bu oran gelişmekte olan ülkelerde yüzde 5 seviyelerinde, ancak ülkemizde de gelişmeye devam ediyor. Bu oran içinde hazır giyim önemli bir yer teşkil ediyor, aynı şekilde ayakkabı da en çok satış yapılan kategorilerden biri. Ev ve dekorasyon kategorisi de özellikle son yıllarda artış gösteriyor” diyor. Özellikle bu yıl perakende sektöründeki dijitalleşme süreci ile birlikte çok daha hızlı yol alınacağına işaret eden Caner Istı, önümüzdeki yıl hem gerçekleşen işlem hacmi hem de büyüme oranlarının bunun çok üzerine çıkmasını beklediklerini söylüyor. Perakende sektörü içerisinde e-perakendenin hacmi dünya genelinde ise, ortalama yüzde 7 seviyesinde. Bu oran, Batı Avrupa ülkelerinde yüzde 11 seviyesine ulaşmış durumda. Türkiye’de e-perakendenin payının yüzde 2’ler seviyesinde olduğunu hatırlatan Istı, “Bu rakamlar şimdilik bize uzak gibi görünse de, büyüme hızına baktığımızda aradaki farkın beş yıl içerisinde kapanacağını söyleyebiliriz. Bu sürede perakende markalarının e-ticaret siteleri, ciro bazlı mağaza sıralamasında ilk basamaklarda yer alacak. Aynı şekilde perakende markalarının pazarlama ve satış stratejilerinde e-ticaret siteleri temel belirleyici olacak” diye konuşuyor.

Kriz dönemlerinde online büyüyor
E-ticaretin gelişimine bakıldığında, hem dünyada hem de ülkemizde özellikle kriz dönemlerinde büyük artışların yaşanmasına dikkat çeken Istı, “Özellikle son dönemlerde birbiri ardına gelen mağaza kapanma haberleri ile verimlilik kavramı giderek önem kazanıyor. Yüksek AVM kiraları ve cadde mağazalarının kiralarındaki artış, perakendeciler için de küçük metrekarelerde verimliliği ön plana çıkarıyor” diyor. Mağaza, online, mobile ve in-store gibi farklı kanalların entegre kullanımını sağlayan omni-channel stratejilerinin benimsenmesi büyüme için kritik önem taşıyor. Giderek dijitalleşen dünyanın etkilediği temel sektörlerden birisi de kuşkusuz perakende sektörü. Perakendedeki bu dijital dönüşümünün sebebi, diğer sektörlere nazaran, olağan teknolojik gelişim değil aksine müşteriden gelen talepler. Geçmişten bugüne perakende sektöründeki değişimi tetikleyen, tüketicilerin ihtiyaç ve beklentileri oldu. Dijitalleşen tüketicinin beklentilerini karşılamaya çalışan sektör firmaları, müşterilerinin beklentilerini daha iyi karşılayabilmek için dijital dönüşüm sürecine de adım attı.

Yeni yatırımlar
Perakendede dijital kanala büyük yatırım yapanlardan biri de Boyner Grubu. E-ticaret alanında ciddi bir değişim ve gelişim sürecinden geçtiklerini ifade eden Boyner E-Ticaret & Müşteri İlişkileri Genel Müdür Yardımcısı Onur Aydın, yeniden yarattıkları sitelerinin yıl sonunda kullanıma açılacağını söylüyor. Mobilden gelen cirosu geçen yıl bu tarihlere göre yüzde 128.2 artan Boyner’de mobil kanal toplam online cirosunun yüzde 16.8’ini oluşturdu. Bu yıl ise eylül dönemine kadar toplam online cironun yüzde 26.6’sını sadece mobil kanal oluşturdu. Onur Aydın, “Son üç yılda online kanaldan yaptığımız ciro dokuz katına çıktı. Boyner.com.tr olarak bu yılı yüzde 70 büyüme, mobil sitemizde de yüzde 130 büyüme ile kapatmayı hedefliyoruz. Online satışlarımızın tüm Boyner satışları içerisindeki payı her geçen yıl artıyor. Önümüzdeki yıllarda online satışların tüm satışlarımız içindeki payının yüzde 10 seviyelerine gelmesini bekliyoruz” diyor. Teknoloji perakendecilerinin dijital kanala yatırımları da artış gösteriyor. Bu alanda Bimeks de bu kanaldan satışlarını artıran şirketlerden. 2015’e göre e-perakende satışları yüzde 35 arttı, cironun da yüzde 12’si e-perakende satışlardan geldi. Bu yıl ise bu oran yüzde 14 civarında seyrediyor. Bu yıl sonunda cironun yüzde 14-15’inin e-perakende satışlarından gelmesini bekleyen Bimeks, yıllar içinde omni-channel iş modeline 10 milyon TL’yi aşkın yatırım gerçekleştirdi. Bu yıl da yeni web yazılımının geliştirilmesi ve web sitesi ara yüzünün tasarımı için 2 milyon TL yatırım yaptı. Mobil ticarete yönelik yeni uygulaması da devreye girecek.

Cirolar artıyor
Online kanala yatırım yapan şirketlerden biri olan LC Waikiki’nin 2015 yılında internet satış cirosunun yüzde 30’u mobil ve tabletten gelirken, bu yıl mobil ve tabletten gelen ciro oranı yüzde 50’ye ulaştı. LC Waikiki E-Ticaret Direktörü Salih Yılmaz, “İnternet satışlarımızda hedefimiz yüzde 3’e ulaşmak. Online-offline bağlantısını sağlamak adına 2016 yılı bitmeden önemli yatırımlarımız olacak. 2017 yılının ilk yarısında çok ciddi bir yatırım ile Avrupa Birliği içinde yerel operasyona başlamayı planlıyoruz. Bunu Rusya ve Mısır takip edecek” diyor. Ziylan Grubu da online ayakkabı mağazası FLO.com.tr ile altı yıl içinde 170 katın üzerinde büyüdü. 2016 yılını ise 60 milyon TL ciro ile tamamlamayı hedefliyor. Ziylan Grup E-Ticaret Direktörü Zeynep Dura, “Ziyaret sayısı aylık yaklaşık 5 milyon kişiye ulaştı. Bu ziyaretlerin yüzde 60’ı mobil cihazlar üzerinden gerçekleşirken, mobil cihazlardan gerçekleşen ziyaretlerin yüzde 40’ı satışa dönüştü. Bu yıl ciromuzun yaklaşık yüzde 4’ünün internet satışlarından gelmesini öngörüyoruz” diyor.

Mobil kanal da büyüyor
E-ticarette olduğu kadar mobil ticarette de büyüme var. Positive A Digital Approach verilerine göre, mobil cihazlardan gelen trafikte geçen yıl yüzde 50’nin üzerine çıkan ziyaret oranları, bu yıl kimi kategorilerde yüzde 70-80’lere ulaştı. Bu sadece e-ticaret siteleri için değil, kurumsal siteler için de aynı şekilde ilerliyor. Türkiye’de 35 milyon kullanıcı cep telefonu üzerinden internet kullanıyor. Kullanıcıların yüzde 24’ü bir ürün ya da hizmeti mobil olarak satın aldı, yüzde 54’ü bir ürünü mobil olarak aradı ve yüzde 40’ı ise bir e-ticaret sitesini ziyaret etti. Bankalararası Kart Merkezi’nin (BKM) raporuna göre, mobil ödemelerin toplam e-ticaret içindeki payı 2015’te yüzde 16’dan yüzde 28’e yükseldi. Dünya genelinde ise mobil alışverişin lideri Çin ve ABD. Mobil üzerinden alışveriş yapan 340 milyon kullanıcı sayısı ile Çin ilk sırada yer alıyor. ABD’de ise kullanıcı sayısı 122 milyon. Toplam m-ticaret (mobil ticaret) pazar büyüklüğü Çin’de 319 milyar dolar iken, Amerika’da 104 milyar dolar düzeyinde bulunuyor. Amerika’da toplam e-ticaret pazarının üçte biri mobil üzerinden gerçekleşiyor. Diğer bir araştırma şirketi Criteo’nun raporuna göre ise Türkiye’de mobil ticaretin payı yüzde 31. Criteo Gelişen Pazarlar Yönetici Direktörü Dirk Henke, “2015 yılının ikinci çeyreğinde bu oran sadece yüzde 19’du. Bir yılda yüzde 63’lük artış var. Hatta mobilin Türkiye’deki lider e-ticaret şirketlerinin satışlarındaki payı yüzde 51. Yani bu şirketler şimdiden mobil üzerinden masaüstüne göre daha fazla satış yapıyor. Bu, Türkiye’yi mobil ticaret açısından en hızlı büyüyen pazarlardan biri yapıyor” diyor.

Nasıl bir yol izlenmeli?
E-ticaretin gelişmesinin önemli boyutları var. Elektronik ortamda ürün ve hizmetlere erişimin hem rahat hem de 7/24 ulaşılabilir olması tüketiciler için ilgi çekici olurken, satıcılar için de offline olarak ulaşamadıkları geniş kitlelere erişim fırsatı yaratarak rekabetin farklı bir boyuta taşınmasını sağlıyor.
TÜBİSAD E-Ticaret Komisyonu Başkanı Burak Ertaş, lojistik giderleri, mağaza giderleri, personel giderleri ve daha büyük kitlelere ulaşabilme gibi konularda e-ticaretin cazip bir yatırım alanı olarak öne çıktığını söylüyor. Ertaş, “Büyümeyi desteklemek için iş zekâsı, dijital pazarlama ve en önemlisi nitelikli insan yatırımları çok önemli rol oynuyor” diye konuşuyor. ETİD Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Orhun da e-ticarete atılan bir perakendeci için başlangıçta yüzde 5 gibi bir e-ticaret hedefi düşünmenin olumlu olacağını ifade ediyor. Orhun, “Bu hedefe ulaşmak için üç yıllık bir plan yapılabilir. Mobil ticaret ise e-ticaretin içinde yer alacak. Başlangıçta mobil uyumlu site yeterli olacakken, ileride mobil uygulamanın da içinde olduğu bir omni-channel projesi düşünülmeli” diyor. Orhun’a göre, unutulmaması gereken bir nokta da, başarılı bir e-ticaret sitesinin fiziksel kanalların cirosuna da olumlu katkı yapacağı.

Farklılaşan kazanacak
Morhipo.com Genel Müdürü Şule Kuban Arditti, gelecekte e-ticaret hizmetlerini farklılaştıran, müşterilerin hayatını kolaylaştıran ve bunu tüm kanallardan aynı şekilde yapan şirketlerin ayakta kalabileceğini söylüyor. Büyüme stratejilerinin ürünlerini tüm kanallardan satışa sunma olduğunu ifade eden Arditti, “Her yıl yüzde 50’nin üzerinde bir büyüme ortaya koyuyoruz. 2017 yılında müşterilerimizin yüzde 60-65’inin mobil üzerinden alışveriş yapacağını öngörüyoruz. Bu nedenle mobile olan yatırımlarımız hız kazandı” diyor. Yemeksepeti.com CEO’su Nedim Nahmias da e-ticaret hacminin büyük kısmının mobile kaydığını ifade ederek, Yemeksepeti’nden verilen siparişlerin yüzde 62’sinin mobilden verildiğini kaydediyor. Nahmias, “Şu anda uygulamalarımız toplam 5 milyon download aldı. Türkiye genelinde ise gelişmenin süreceğini ve online içinde mobilin payının birkaç yıl içerisinde yüzde 50 seviyesine sabitleneceğini öngörüyorum” diye konuşuyor. Havayolları, elektronik, giyim, kitap ve müzik sektörünün e-ticarette en fazla paya sahip alanlar olduğunu söyleyen Nahmias’a göre, önümüzdeki dönemde özellikle müzik ve foodtech sektörünün daha da hızlı gelişmesi bekleniyor.

Kâra geçti
Trendyol’un bu yıl yüzde 100’ün üzerinde büyüdüğünü ve moda e-ticaret sektöründe kâra geçen tek şirket olduğunu söyleyen Trendyol Kurucu Ortağı Demet Mutlu, “2015 yılında 600 milyon TL ciro açıklayarak Türkiye’de kâra geçen ilk e-ticaret sitesi olduk. 2016 yılında 1 milyar TL’nin üzerinde ciro yapacağız. 2017 hedefimiz ise ciromuzu 1.5 milyar TL’nin üzerine çıkarmak” diyor. Trendyol, ayda 35 milyon ziyaret alıyor ve yılda 20 milyondan fazla ürünü müşterilere ulaştırıyor. Demet Mutlu, “Mobilin e-ticaret pazarının büyümesinde katkısının olacağını düşünüyoruz. Trendyol mobil uygulaması 3 milyondan fazla müşterimiz tarafından download edildi. Trafik ve satışımızın yüzde 70’den fazlası mobilden geliyor ve mobilin payı yüzde 150 büyüyor” diye konuşuyor. 2016 yılının ilk yarısı itibariyle GittiGidiyor toplam trafiğinin de yüzde 62’si mobilden geliyor. Mobil ziyaret sayısı ise yılın ilk yarısında, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yüzde 60 artarak 138.5 milyona ulaştı. GittiGidiyor Genel Müdürü Öget Kantarcı, “2015 yılında yüzde 48’lik büyüme gerçekleştirdik. 2016 yılına sektör büyümesini yüzde 25-30 seviyelerinde öngörerek girdik. Bu yıl da 2017 için sektör büyümesinin yaklaşık iki katı bir büyümeyi hedefledik” diyor.

Çoklu kanal artacak
In-store ordering (mağaza içinde satın alma) ise yine bu yıl pek çok markanın gündeminde. Hatta bazı markalar, mağazalarına koydukları tabletler ve kiosklar aracılığıyla ilk pilot uygulamalara başladı bile. Bunun benzeri uygulamalara Boyner de yakında başlayacak. Boyner mağazalarında tüm satış danışmanları ellerindeki akıllı tabletlerle o an mağazada olmayan farklı renkte veya bedende ürünler ile tamamen farklı ürünleri müşterilerin satın almasını kolaylaştıracak. Önümüzdeki süreçte müşterinin istediği şeyi istediği yerden istediği zamanda alabilmesi yaygın bir trend haline gelecek. Müşteriler dijital reklamlarda ne görüyorlarsa aldıklarının da o olmasını isteyecek. Perakende sektöründe, bugün iş yapan birçok orta ve küçük ölçekli mağazanın yerini ikinci el ürün odaklı işlerin alması da muhtemel görünüyor.

Caner Istı / Positive A Digital Approach Kurucu Ortağı
Sektördeki dijital dönüşümü tetikleyen en büyük iki unsur, mobil ve omni-channel kavramı oluyor. Positive olarak yaklaşık iki yıl önce mağaza içi satış uygulamaları ile bugünlerde üzerine çokça konuştuğumuz ilk omni-channel örneklerini uygulamaya başladık. Amerika ve Avrupa ile karşılaştırıldığında yolun çok başındayız. Omni-channel konusu neredeyse tüm perakende ticaretinin geleceğini oluşturuyor. Beş yıl sonra artık sadece e-ticaret kavramından bahsetmeyebiliriz, çünkü e-ticaret ve geleneksel perakendecilik birbirlerini destekleyerek geleceğin iş yapış modeli olacaklar.

Şirketler için e-ticaret satışını artırmanın 8 yolu
• Satış sitenizi çok güçlü bir tasarımla hazırlayın.
• İnternet sitenizin içeriğini sürekli güncelleyin.
• Satışını yaptığınız ürün fotoğraflarının kaliteli olmasına özen gösterin.
• E-ticaret sitenizde mutlaka müşteri hizmetleri sayfası oluşturun.
• Web sitenizi mobil uyumlu hale getirin.
• Sosyal medya platformları, mobil uygulamalar, sadakat programlarıyla çok farklı araçla daha çok müşteriye ulaşın.
• Siparişlerinizi gönderirken yanında promosyon ve ürün tanıtım broşürleri gönderin.
• Online pazarlama faaliyetleriniz için reklam bütçesi ayırın.

İlker Baydar / Markafoni CEO’su
Markafoni.com’da site trafiğinin yaklaşık yüzde 61’i, satışların ise yüzde 50’ye yakını mobil tarafta gerçekleşiyor. 2016 yıl sonu ve 2017 yılı yatırım planlarımızı teknoloji platformumuz üzerine kurduk. Üç yıl içerisinde 5 milyon dolar yatırım yaparak büyümeyi ve kısa dönemde yeni pazarlar elde ederek yurtdışına açılmayı hedefliyoruz. Amacımız sınır ötesi satışlarımızı başlatarak şirketimizi uluslararası platforma taşımak. 2016 yılında yüzde 15-20, 2017 yılında ise yüzde 35-40 büyüme hedefliyoruz.

İnternetten alışverişin tüketiciye sağladığı 6 avantaj:
1. Hızlı alışveriş
2. Daha fazla ürün seçeneği
3. İndirim fırsatlarını takip edebilme
4. Farklı ödeme olanakları
5. Fiyat karşılaştırması yapabilme
6. Ürünü almadan önce hakkındaki yorumları okuyabilme

Yeni trendler neler?
Dijital ticaret hızla değişirken yeni trendler de ortaya çıkıyor. Yeni trendler arasında; gerçek zamanlı data analizleri, aynı gün teslimat, kişiye özel teklifler ve coğrafi hedefleme sayılabilir. Bütün dünyada e-ticaret artık omni-channel (çoklu kanal) çözümlere yöneliyor. Tüketiciler, hangi kanalda olursa olsun, ister cep telefonu, ister bilgisayar, isterse fiziksel mağaza, aynı şekilde hizmet almak istiyor ve alışveriş deneyimlerinin farklılık göstermesini istemiyor. Bu da omni-channel ile sağlanıyor. Bir diğer trend ise tüketicilerin almak istedikleri ürünler için internet üzerinden sipariş verip, ürünler hazır olduğunda, sipariş verirken seçtikleri mağazadan teslim almalarını sağlayan click&collect sistemi. Markalar, yakın gelecekte yaygınlaşacak bu sistemden elde edilen veriler sayesinde, mağazalarında hangi ürünlerden, ne sıklıkta stok bulundurulacağına da karar verebilir hale gelecek. Türkiye’de click&collect’in yaygınlaşmasını sağlayacak temel motivasyon kargo ücreti. Türk tüketicilerinin yüzde 59’u satın alma kararını teslimat ücretine göre veriyor. Ücretsiz kargo, satın alma kararında en büyük etkiyi oluşturuyor.

Fiziksel mağazalar yok olur mu?
E-ticaretin genel perakende içindeki payı, yüzde 1.3. Bu oran dünyada ortalama yüzde 7 iken, İngiltere’de yüzde 11’e kadar çıkıyor. Bu yılın sonunda Türkiye’deki e-ticaretin toplam perakende alışverişlerine oranının da yüzde 2’ye çıkması bekleniyor. Araştırma şirketi eMarketer, e-ticaretin küresel perakende içindeki payının 2016 sonunda yüzde 6 olacağını gösteriyor. eMarketer’a göre, 2015’te 20.7 trilyon dolar hacminde olan küresel perakende ticareti, bu yıl 22 trilyon dolara çıkacak. Yani, henüz gidecek çok yolumuz var. Uzmanların öngörülerine göre, gelecekte fiziksel mağazalar yok olmayacak, ancak mağaza içi alışveriş bir eğlence türü olarak değişecek. Mağazalar daha interaktif olacak ve tüketicilere daha güzel deneyim sunacak. Alışveriş M2M ve IoT gibi yeni çıkan teknolojiler, satın almaya giden yolu değiştirecek. Bu beklentilerle perakende şirketleri de yatırımlarını artırıyor.

Kaynak: Tekstil İşveren